Ochrona drewna - surowca i materiału wyd. III

Przedmowa ... 7

1. Wstęp ... 9

1.1. Wiadomości ogólne ... 9

1.2. Czynniki powodujące niszczenie drewna ... 12

1.3. Naturalna trwałość drewna ... 19

2. Grzyby niszczące drewno ... 24

2.1. Wiadomości ogólne ... 24

2.1.1. Wymagania środowiskowe ... 24

2.1.2. Budowa grzybów ... 27

2.1.3. Typy rozkładu drewna ... 30

2.1.4. Wpływ rozkładu drewna na jego wytrzymałość ... 33

2.1.5. Wpływ grzybów domowych na materiały nielignocelulozowe ... 36

2.1.6. Wykrywanie rozkładu drewna ... 37

2.2. Biały rozkład drewna ... 43

2.2.1. Rozkład drewna ... 43

2.2.2. Rozkład celulozy ... 53

2.2.3. Rozkład ligniny ... 60

2.2.4. Rozkład hemiceluloz ... 68

2.2.5. Wybrane gatunki grzybów powodujących biały rozkład drewna ... 74

2.3. Brunatny rozkład drewna ... 81

2.3.1. Rozkład drewna ... 81

2.3.2. Rozkład celulozy ... 86

2.3.3. Rozkład ligniny ... 91

2.3.4. Wybrane gatunki grzybów najczęściej powodujących brunatny rozkład drewna ... 92

2.4. Szary rozkład drewna ... 102

2.4.1. Rozkład drewna ... 102

2.4.2. Rozkład celulozy ... 107

2.4.3. Rozkład ligniny ... 108

2.4.4. Wybrane gatunki grzybów powodujących szary rozkład drewna ... 109

2.5. Barwice drewna, pleśnienie drewna ... 110

3. Owady niszczące drewno ... 114

3.1. Wiadomości ogólne ... 114

3.1.1. Przynależność systematyczna, budowa ciała i zmysły owadów niszczących drewno ... 114

3.1.2. Rozwój osobniczy owadów ... 123

3.1.3. Drewno jako środowisko życia owadów ... 127

3.1.4. Objawy obecności i metody wykrywania owadów niszczących drewno ... 137

3.2. Klasyfikacja owadów ze względu na stan zasiedlanego drewna oraz znaczenie szkodnika ... 141

3.2.1. Owady niszczące wyrobione drewno w Polsce ... 141

3.2.2. Owady niszczące drewno na składnicach w Polsce ... 147

3.3. Najważniejsze gatunki krajowych owadów niszczących drewno ... 153

3.3.1. Rząd: chrząszcze (Coleoptera) ... 153

3.3.2. Rząd: błonkoskrzydłe (Hymenoptera) ... 208

3.4. Termity (Isoptera) ... 217

3.4.1. Występowanie, budowa, stadia rozwojowe ... 217

3.4.2. Ochrona drewna przed termitami ... 221

4. Zwierzęta niszczące drewno w wodzie morskiej ... 223

4.1. Wiadomości ogólne ... 223

4.1.1. Przynależność systematyczna, budowa ciała i biologia równonogów niszczących drewno ... 223

4.1.2. Przynależność systematyczna, budowa ciała i biologia małży niszczących drewno ... 227

4.2. Wpływ środowiska na występowanie zwierząt niszczących drewno w wodzie morskiej ... 232

4.3. Ochrona drewna w wodzie morskiej ... 235

5. Ochrona drewna przed ogniem ... 240

6. Chemiczne środki ochrony drewna ... 248

6.1. Podział chemicznych środków ochrony drewna ... 248

6.2. Ciekłe środki ochrony drewna i stawiane im wymagania ... 253

6.2.1. Impregnaty dawniej i dziś ... 253

6.2.2. Impregnaty solne ... 255

6.2.3. Impregnaty olejowe i olejowo-rozpuszczalnikowe ... 262

6.2.4. Impregnaty zawierające rozpuszczalniki organiczne ... 265

6.2.5. Preparaty dekoracyjno-ochronne ... 269

6.2.6. Powłoki ogniochronne ... 270

6.2.7. Emulsje ... 271

6.3. Gazowe środki ochrony drewna ... 272

6.3.1. Ogólny podział gazowych środków zwalczających i reguły dotyczące dezynsekcji drewna przy użyciu fumigacji ... 272

6.3.2. Toksyczne środki do gazowania drewna ... 277

6.3.3. Niereaktywne środki do gazowania drewna ... 286

6.3.4. Urządzenia do gazowania ... 289

7. Metody impregnacji drewna ... 292

7.1. Mechanizmy wnikania impregnatów do drewna ... 292

7.2. Metody nasycania drewna ... 298

8. Fizyczne metody dezynsekcji i dezynfekcji drewna ... 314

8.1. Wiadomości ogólne ... 314

8.2. Wysoka temperatura ... 314

8.3. Promienie gamma ... 323

9. Konserwacja drewna archeologicznego ... 326

9.1. Procesy zachodzące w wiekowym drewnie bezpiecznym od biodegradacji w suchym środowisku ... 326

9.2. Konserwacja drewna z suchych stanowisk archeologicznych ... 327

9.3. Degradacja drewna z mokrych stanowisk archeologicznych ... 329

9.3.1. Degradacja abiotyczna drewna z mokrych stanowisk archeologicznych ... 330

9.3.2. Degradacja biotyczna drewna z mokrych stanowisk archeologicznych ... 332

9.4. Zakres konserwacji i badania drewna archeologicznego z mokrych stanowisk ... 335

9.5. Metody i środki konserwacji drewna z mokrych stanowisk archeologicznych ... 341

9.5.1. Dawne środki stabilizacji wymiarowej ... 342

9.5.2. Glikole polietylenowe (PEG) ... 343

9.5.3. Liofilizacja ... 344

9.5.4. Sacharoza ... 346

9.5.5. Petryfikacja monomerami polimeryzowanym promieniami gamma ... 348

9.6. Dotychczasowe rozwiązania i nowe trendy postępowania ze znaleziskami archeologicznymi ... 349

Literatura ... 353

Normy i inne akty prawne ... 366