Koszyk jest pusty, zapraszamy na zakupy w księgarni internetowej.
przejdź do koszykaAby korzystać ze schowka,
musisz się zalogować.
przejdź do schowkamusisz się zalogować.
Monografia prof. Piotra Sikorskiego to nowoczesny przewodnik po ekologicznym zarządzaniu zielenią w miastach. Autor krytykuje sterylne i ubogie ekologicznie trawniki i stawia na projektowanie oparte na przyrodzie (Nature-based Solutions, NbS), które realnie wspiera zdrowie mieszkańców i adaptację miast do zmian klimatu.
W publikacji znajdziesz m.in.:
Dla kogo?
Pozycja obowiązkowa dla architektów krajobrazu, planistów, urbanistów, samorządowców, zarządców terenów zieleni oraz studentów kierunków przyrodniczych i technicznych.
1. Zieleń miejska .................................................................................................................... 13
1.1. Definicja ...................................................................................................................... 13
1.2. Różne ujęcia zieleni miejskiej ..................................................................................... 15
Zieleń miejska jako wyzwanie dla różnych specjalności ............................................ 15
Ujęcie inżynierskie (ilościowe) ................................................................................... 15
Ujęcie planistyczne ...................................................................................................... 17
Ujęcie ekosystemowe .................................................................................................. 19
1.3. Zieleń urządzona i naturalna ........................................................................................ 22
1.4. Deficyt zieleni miejskiej .............................................................................................. 24
Zjawisko deficytu zieleni miejskiej ............................................................................. 24
Przyczyny społeczne pogłębiającego się deficytu zieleni ........................................... 26
1.5. Zieleń miejska – ekosystemy w kryzysie i potrzeba nowego podejścia ...................... 28
Wyzwania i szanse dla zieleni miejskiej ..................................................................... 28
Potrzeba wspierania naturalnych mechanizmów adaptacyjnych roślin do zmian
w środowisku .......................................................................................................... 29
Bioróżnorodność jako fundament zarządzania ekosystemami .................................... 30
Rola roślinności synantropijnej w adaptacji ekosystemów miejskich ........................ 32
1.6. Projektowanie ekosystemowe zieleni miejskiej .......................................................... 33
1.7. Geneza współczesnej zieleni miejskiej ........................................................................ 42
2. Jakość przyrodnicza zieleni miejskiej ................................................................................ 45
2.1. Wprowadzenie do zagadnienia .................................................................................... 45
2.2. Stabilność i degradacja ekosystemów zieleni miejskiej .............................................. 46
2.3. Sukcesja roślinności – naturalna zdolność ekosystemów do samoodbudowy ............ 50
2.4. Naturalność zieleni miejskiej ....................................................................................... 53
Mapy naturalności zieleni miejskiej ............................................................................ 53
Przegląd wskaźników naturalności szaty roślinnej ..................................................... 54
2.5. Wskaźnik spontaniczności w zarządzaniu zielenią miejską ........................................ 63
3. Usługi ekosystemowe zieleni miejskiej ............................................................................. 69
3.1. Wprowadzenie do tematu ............................................................................................ 69
3.2. Szacowanie usług ekosystemowych zieleni miejskiej ................................................. 70
Ekosystem jako usługodawca ...................................................................................... 70
Klasyfikacja usług ekosystemowych ........................................................................... 71
Kartowanie usług ekosystemowych w miastach ......................................................... 73
Rodzaje usług ekosystemowych istotnych w miastach ............................................... 74
3.3. Usługi zaopatrzeniowe ................................................................................................ 76
Zagadnienia ogólne ..................................................................................................... 76
Produkcja biomasy ...................................................................................................... 76
Produkcja nektaru i pyłku ............................................................................................ 77
3.4. Usługi regulacyjne ....................................................................................................... 77
Zagadnienia ogólne ..................................................................................................... 77
Sekwestracja i akumulacja węgla ................................................................................ 77
Wychładzanie powierzchni .......................................................................................... 79
Pochłanianie zanieczyszczeń ....................................................................................... 81
Retencja ....................................................................................................................... 81
3.5. Usługi kulturowe (rekreacyjne) ................................................................................... 83
Zagadnienia ogólne ..................................................................................................... 83
Wyceny ekonomiczne usług rekreacyjnych ................................................................ 85
Metody oceny wpływu rekreacji opartej na przyrodzie na samopoczucie .................. 86
Wpływ zieleni na deklarowane samopoczucie ............................................................ 87
Wpływ zieleni na efekty fizjologiczne stresu .............................................................. 88
Wpływ zieleni na system neurologiczny człowieka .................................................... 89
Korzyści psychologiczne i zdrowotne z kontaktu z zielenią o wysokiej jakości
przyrodniczej .......................................................................................................... 90
3.6. Uciążliwości ekosystemowe zieleni ............................................................................ 91
Zagadnienia ogólne ..................................................................................................... 91
Uciążliwe komary ........................................................................................................ 92
Uciążliwe kleszcze ...................................................................................................... 94
Uciążliwe alergeny ...................................................................................................... 96
4. Wpływ postrzegania zieleni naturalnej na wybory użytkowników ................................... 101
4.1. Wprowadzenie do tematu ............................................................................................ 101
4.2. Struktura postrzeganego widoku z zielenią naturalną ................................................. 102
4.3. Najważniejsze teorie objaśniające mechanizmy postrzegania zieleni ......................... 105
4.4. Poszukiwanie bezpiecznej zieleni i wynikające z tego ograniczenia dla lepszego
samopoczucia .......................................................................................................... 108
4.5. Motywacje psychologiczne do wypoczynku w zieleni naturalnej .............................. 113
4.6. Miejsca wykorzystywane do wypoczynku w zieleni naturalnej .................................. 116
5. Rozwiązania oparte na przyrodzie (NbS) ............................................................................... 121
5.1. Wprowadzenie do tematu ............................................................................................ 121
5.2. Definicja działań opartych na przyrodzie .................................................................... 121
5.3. Działania oparte na przyrodzie w projektowaniu ........................................................ 123
5.4. Rodzaje działań opartych na przyrodzie ...................................................................... 125
6. Charakterystyka zbiorowisk roślinnych zieleni miejskiej i ich projektowanie
ekosystemowe ............................................................................................................... 127
6.1. Wprowadzenie do tematu ............................................................................................ 127
6.2. Dokumentowanie i kartowanie zbiorowisk roślinnych w miastach ............................ 128
Zbiorowiska roślinne ................................................................................................... 128
Metodyka badań zbiorowisk roślinnych ...................................................................... 130
Dobory roślinne na podstawie danych fitosocjologicznych ........................................ 133
Mapy roślinności ......................................................................................................... 135
6.3. Ogólne założenia metodyczne użyte w książce do grup zbiorowisk roślinnych,
sposobu ich opisu i funkcji ..................................................................................... 137
Wprowadzenie ............................................................................................................. 137
Lista ważniejszych grup zbiorowisk roślinnych w miastach ...................................... 137
Częstotliwość występowania i pokrycie zbiorowisk roślinnych w miastach .............. 139
Stan i funkcje historyczne zieleni miejskiej ................................................................ 139
Funkcje współczesne roślinności w miastach ............................................................. 141
Zakładanie i pielęgnacja zbiorowisk roślinnych ......................................................... 142
6.4. Zbiorowiska leśne ........................................................................................................ 142
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 142
Klasyfikacja zbiorowisk leśnych w terenach zieleni ................................................... 143
Grądy, buczyny i ciepłolubne dąbrowy (związki Carpinion, Fagion
i Potentillo albae-Quercion) ................................................................................... 144
Bory sosnowe i świerkowe (związek Dicrano-Pinion i podzwiązek Piceion abietis) 157
Bory i lasy mieszane oraz kwaśne dąbrowy (związki Dicrano-Pinion,
Piceion abietis i Quercion robori-petraeae) .......................................................... 164
Łęgi wierzbowo-topolowe (klasa Salicetea purpureae) .............................................. 170
Łęgi olszowo-jesionowo-wiązowe (związek Alno-Ulmion) ....................................... 178
Bagienne lasy olszowe – olsy (klasa Alnetea glutinosae) ........................................... 184
Oczekiwania społeczne względem zbiorowisk leśnych w mieście ............................. 190
Zakładanie zbiorowisk leśnych w miastach ................................................................ 196
Pielęgnacja zbiorowisk leśnych w miastach ................................................................ 213
6.5. Zbiorowiska wodne i przywodne ................................................................................ 228
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 228
Klasyfikacja zbiorowisk wodnych i przywodnych w terenach zieleni ....................... 229
Zbiorowiska wodne (klasy Lemnetea i Potametea) .................................................... 230
Szuwary (klasa Phragmitetea) .................................................................................... 245
Zbiorowiska torfowisk nieleśnych (klasy Oxycocco-Sphagnetea
i Scheuchzerio-Caricetea) ...................................................................................... 253
Oczekiwanie społeczne względem zbiorowisk wodnych
i przywodnych w mieście ....................................................................................... 265
Zakładanie zbiorowisk wodnych i przywodnych w miastach ..................................... 270
Pielęgnacja zbiorowisk wodnych i przywodnych w miastach .................................... 295
6.6. Zbiorowiska trawiaste .................................................................................................. 302
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 302
Klasyfikacja zbiorowisk trawiastych w terenach zieleni ............................................. 302
Łąki świeże (rząd Arrhenatheretalia) .......................................................................... 304
Łąki wilgotne (rząd Molinetalia) ................................................................................ 309
Słonorośla (klasy Asteretea tripolium i Thero-Salicornietea) ..................................... 319
Murawy kserotermiczne (klasa Festuco-Brometea) .................................................... 325
Murawy napiaskowe (klasa Koelerio-Corynephoretea) .............................................. 334
Murawy zalewowe (związek Agropyro-Rumicion) ..................................................... 341
Trawniki i murawy dywanowe (związek Cynosurion i rząd Plantaginetalia) ............ 346
Oczekiwania społeczne względem zbiorowisk trawiastych w mieście ....................... 359
Zakładanie zbiorowisk trawiastych ............................................................................. 373
Pielęgnacja zbiorowisk trawiastych ............................................................................ 385
6.7. Zbiorowiska marginesów ekologicznych (ekotony) .................................................... 392
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 392
Klasyfikacja zbiorowisk marginesowych w terenach zieleni ...................................... 393
Bioróżnorodność marginesów ekologicznych – efekty brzegowy i krawędziowy ..... 395
Rola zbiorowisk marginesowych we wspieraniu ciągłości ekologicznej .................... 397
Zbiorowiska marginesowe w terenach zieleni urządzonej .......................................... 399
Zarośla ciepłolubne i mezofilne oszyjków (klasa Rhamno-Prunetea) ........................ 402
Ziołorośla ciepłolubne i mezofilne okrajków (klasa Trifolio-Geranietea) .................. 410
Ziołorośla wilgotne i mezofilne okrajków (podklasa Galio-Urticenea) ..................... 414
Ziołorośla i zarośla porębowe (klasa Epilobietea) ...................................................... 420
Oczekiwania społeczne względem zbiorowisk marginesowych w mieście ................ 425
Zakładanie zbiorowisk marginesowych o charakterze naturalnym ............................. 426
Pielęgnacja zbiorowisk marginesowych o charakterze naturalnym ............................ 431
6.8. Zbiorowiska synantropijne .......................................................................................... 436
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 436
Zbiorowiska synantropijne, czyli zbiorowiska chwastów ........................................... 437
Zbiorowiska synantropijne z udziałem gatunków inwazyjnych ................................. 439
Klasyfikacja zbiorowisk synantropijnych w terenach zieleni ..................................... 440
Pionierska roślinność synantropijna (klasa Stellarietea) ............................................. 441
Wieloletnia roślinność synantropijna (klasa Agropyretea
i podklasa Artemisienea vulgaris) .......................................................................... 451
Laski ksenospontaniczne (rząd Chelidonio-Robinietalia) ........................................... 458
Oczekiwania społeczne względem zbiorowisk synantropijnych w mieście ............... 466
Zakładanie zbiorowisk synantropijnych ...................................................................... 476
Pielęgnacja zbiorowisk synantropijnych ..................................................................... 483
6.9. Zbiorowiska roślinne rzadko występujące w miastach (bliskie naturalnym) .............. 494
Charakterystyka zbiorowisk ........................................................................................ 494
Wrzosowiska niżowe i psiary (klasa Nardo-Callunetea) ............................................ 495
Roślinność pionierska drobnych terofitów na namuliskach
(klasa Isoeto-Nanojuncetea) ................................................................................... 498
Roślinność okazałych terofitów na namuliskach (klasa Bidentetea) .......................... 500
Roślinność skał, ścian i stabilnych piargów (klasa Asplenietea) ................................ 502
Zbiorowiska źródliskowe (klasa Montio-Cardaminetea) ............................................ 504
Murawy wydm nadmorskich (klasa Ammophiletea) ................................................... 506
Podwodne łąki ramienicowe (klasa Charetea) ............................................................ 508
Podsumowanie ....................................................................................................................... 511
Podziękowania ....................................................................................................................... 513
Literatura ................................................................................................................................ 515
Załączniki. Wybrane usługi ekosystemowe miejskich zbiorowisk roślinnych –
zestawienie ilościowe ........................................................................................................ 595
